સરળ આવર્ત ગતિ (Simple Harmonic Motion) ની વ્યાખ્યા આપો અને તેના મહત્વના લક્ષણો લખો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) સરળ આવર્ત ગતિ $(SHM)$ એટલે સુરેખ પથ પર કોઈ નિશ્ચિત બિંદુની આસપાસ થતી એવી આવર્ત ગતિ,જેમાં પદાર્થ પર લાગતું પુનઃસ્થાપક બળ હંમેશા તે નિશ્ચિત બિંદુ (મધ્યમાન સ્થાન) તરફ હોય છે અને તે મધ્યમાન સ્થાનથી પદાર્થના સ્થાનાંતરના સમપ્રમાણમાં હોય છે.
ગાણિતિક રીતે,આને $F = -kx$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે,જ્યાં $F$ એ પુનઃસ્થાપક બળ છે,$x$ એ મધ્યમાન સ્થાનથી સ્થાનાંતર છે અને $k$ એ બળ અચળાંક છે.
$SHM$ ના મહત્વના લક્ષણો:
$1$. આ ગતિ આવર્ત અને દોલિત હોય છે.
$2$. પુનઃસ્થાપક બળ હંમેશા મધ્યમાન સ્થાન તરફ લાગે છે.
$3$. પુનઃસ્થાપક બળનું મૂલ્ય મધ્યમાન સ્થાનથી સ્થાનાંતરના સમપ્રમાણમાં હોય છે $(F \propto x)$.
$4$. કણનો પ્રવેગ પણ સ્થાનાંતરના સમપ્રમાણમાં હોય છે અને તે મધ્યમાન સ્થાન તરફ હોય છે $(a = -\omega^2 x)$.
$5$. સરળ આવર્ત ગતિ કરતા પદાર્થને સરળ આવર્ત દોલક કહેવામાં આવે છે.

Explore More

Similar Questions

સમયગાળા (Time period) અને આવૃત્તિ (Frequency) વચ્ચેનો સંબંધ દર્શાવતું સમીકરણ લખો.

આકૃતિ એક કણની વર્તુળાકાર ગતિ દર્શાવે છે. વર્તુળની ત્રિજ્યા,આવર્તકાળ,પરિભ્રમણની દિશા અને પ્રારંભિક સ્થાન આકૃતિમાં દર્શાવેલ છે. ફરતા કણ $P$ ના ત્રિજ્યા સદિશના $x$-પ્રક્ષેપની સરળ આવર્ત ગતિ છે:

આવર્ત ગતિ (periodic motion) એટલે શું? તેના ઉદાહરણો આપો.

એક સીધી રેખા પર ગતિ કરતા કણની ઝડપ $v$,જ્યારે તે રેખા પરના એક નિશ્ચિત બિંદુથી $x$ અંતરે હોય ત્યારે $v^2 = 108 - 9x^2$ દ્વારા આપવામાં આવે છે ($S.I.$ એકમોમાં). તો:

કણની ગતિ દર્શાવતા નીચેના વિધેયોમાંથી કયું વિધેય $SHM$ (સરળ આવર્ત ગતિ) દર્શાવે છે?
$(A)\; y = \sin \omega t - \cos \omega t$
$(B)\; y = \sin^3 \omega t$
$(C)\; y = 5 \cos \left( \frac{3\pi}{4} - 3\omega t \right)$
$(D)\; y = 1 + \omega t + \omega^2 t^2$

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo